نادیا و پویا اسامی ماندگار بر دیواره ی تخت جمشید یا زخمی تازه بر پیکر حافظه تاریخی ایران؟
لذت سفر: در ایام گذشته، قسمتهایی از دیوار دروازه ملل، یکی از ورودی های شاخص تخت جمشید، توسط فرد یا افرادی نامشخص با خطوطی حک شده بود که شامل نام و تاریخ بود؛ «۱۴۰۴/۱۱/۱۹ Poya Nadia». این اقدام که از منظر عامه بعنوان یادگاری نویسی و تخریب آثار باستانی تلقی می شود، موجی از انتقاد را در فضای مجازی و میان کنشگران فرهنگی به دنبال داشت.
الهه جعفرزاده: در روزهای اخیر، تصویر و خبری درباره ی حک شدن یادگاری های تازه روی تخت جمشید، خصوصاً بر بخش تاریخی و باارزش دروازه ملل این مجموعه باستانی، در رسانه ها و شبکه های اجتماعی منتشر گردید که بازتاب های زیادی به دنبال داشت. این رویداد توجه عمومی را به مبحث حساسیت و محافظت از آثار باستانی جلب کرد و واکنش های گسترده ای را در بین مردم، کنشگران میراث فرهنگی و رسانه ها برانگیخت.
تخت جمشید، یادگار باشکوه دوره هخامنشی و یکی از مهم ترین نمادهای فرهنگی و تاریخی ایران، همیشه در مرکز توجه جهانی بوده است. این محوطه باستانی، که بالاتر از ۲۵۰۰ سال قدمت دارد، نه تنها ارزش تاریخی دارد بلکه بعنوان نمادی از هویت فرهنگی و تمدنی هم شناخته می شود. هرگونه صدمه ای به این اثر جهانی، حتی بصورت کوچک، می تواند نگرانی های جدی درباره ی محافظت از میراث فرهنگی بوجود آورد.
چه اتفاقی افتاد؟
طی هفته ی گذشته، قسمتهایی از دیوار دروازه ملل، یکی از ورودی های شاخص تخت جمشید، توسط فرد یا افرادی نامشخص با خطوطی حک شده بود که شامل نام و تاریخ بود؛ «۱۴۰۴/۱۱/۱۹ Poya Nadia». این اقدام که از نظر عامه بعنوان یادگاری نویسی و تخریب آثار باستانی تلقی می شود، موجی از انتقاد را در فضای مجازی و میان کنشگران فرهنگی به دنبال داشت.
نکته قابل توجه این است که این یادگاری در اندازه ای نسبتا کوچک (حدود ۲۰ در ۱۵ سانتی متر) به وجود آمده بود و همان روز توسط کارشناسان مرمت در محل پاکسازی شد. مسؤلان پایگاه جهانی تخت جمشید همین طور از آغاز پیگیری قضایی برای یافتن و مجازات عامل یا عوامل این اقدام اطلاع داده اند.
انگیزه ها و دیدگاه های مختلف
داستان یادگاری نویسی بر تخت جمشید، موضوعی نوظهور نیست. براستی، نمونه های تاریخی از نام ها و یادداشت هایی که سیاحان و سفرنامه نویسان اروپائی در قرن ۱۸ و ۱۹ میلادی روی قسمتهایی مانند دروازه ملل و کاخ آپادانا برجای گذاشته اند ثبت شده است. این نام ها که گاهی بالاتر از ۲۰۰ مورد گزارش شده اند، نشان میدهد که انسان ها از گذشته های دور هم نسبت به بناهای تاریخی این رفتار را داشته اند. هرچند امروز چنین روشی بعنوان صدمه زننده و غیرقانونی تلقی می شود.
علت انجام این گونه اقدامات معمولا می تواند از یک رفتار ناهنجار و هیجانی ناشی شود، تا عدم آگاهی یا کمبود فرهنگ عمومی در مورد ارزش آثار باستانی. برخی تحلیلگران فرهنگی این رفتار را نتیجه تلفیقی از عدم درک اهمیت میراث فرهنگی، جلب توجه یا ثبت «حضور» در یک مکان تاریخی می دانند. مبادرت به یادگاری نویسی گاهی بصورت ناخودآگاه و بدون چشم داشت تخریبی به انجام می رسد، ولی در چشم جامعه ی حافظِ میراث، این عمل تخریب آثار فرهنگی به حساب می آید.
واکنش ها در شبکه های اجتماعی هم عمدتا منفی بود؛ کاربران نوشتن روی آثار باستانی را نشانه بی احترامی به فرهنگ و تاریخ ملی دانستند. کنشگران میراث فرهنگی هم همیشه بر ضرورت آموزش و فرهنگ سازی عمومی در مورد ارزش و شکنندگی آثار باستانی تاکید دارد. این واکنش ها ریشه در این باور دارد که میراث تاریخی متعلق به همه مردم و نسل های آینده است و نباید به آسانی صدمه ببیند.
دروازه ملل تخت جمشید جرم شناسی؛ یادگاری نویسی بر آثار باستانی مجازات دارد؟
نوشتن یادگاری بر آثار باستانی نوعی وندالیسم فرهنگی است؛ عملی که در آن افراد بصورت عمدی یا غیرعمدی به بناهای تاریخی صدمه می زنند. چنین رفتاری از نظر حقوقی هم جرم به حساب می آید و در قوانین محافظت از میراث فرهنگی مجازات دارد.
طبق مطابق ماده ۵۵۸ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات): «هرکس به تمام یا قسمتی از ابنیه، اماکن، محوطه ها و مجموعه های فرهنگی ـ تاریخی یا مذهبی که در لیست آثار ملی ایران به ثبت رسیده یا واجد ارزش تاریخی ـ فرهنگی باشد، خرابی وارد آورد، علاوه بر جبران خسارت وارده، به حبس از یک تا ۱۰ سال محکوم می شود.»
بر این اساس، نوشتن یا حک کردن یادگاری بر بناهایی مانند دروازه ملل تخت جمشید، صرف نظر از وسعت آسیب، جرم کیفری به شمار می آید و مرتکب آن می تواند علاوه بر پرداخت خسارت، با مجازات حبس هم مواجه شود.
اقدام اخیر در تخت جمشید یک هشدار جدی بود به اهمیت فرهنگ سازی عمومی، مدیریت بهتر بازدیدها و نظارت دقیق تر بر بناهای تاریخی. پاکسازی سریع اثر و وعده پیگیری قضایی نشان داد که مسؤلان مربوطه به این مساله حساس اند و قصد دارند چنین رفتارهایی را به حداقل برسانند.
از این مطلب لذت سفر خوشتان آمد؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان لذت سفر در مورد این مطلب