یك فنجان اسپرسو،

آشنایی با گونه های مختلف قهوه

آشنایی با گونه های مختلف قهوه

لذت سفر: خراسان رضوی قهوه گونه های مختلفی دارد که هر کدام دارای زیرگونه هایی هستند. این زیرگونه ها شاخصه های عطری و طعمی متفاوتی داشته که خودرا از سایرین متمایز می سازند. بطور معمول فقط دو گونه عربیکا و روبوستا جهت مصارف تجاری پرورش پیدا می کند. البته گونه دیگری به نام لیبریکا نیز وجود دارد که سهم بسیار پایینی در تولید قهوه دارد.



قهوه برگرفته از نام لاتین Coffea عضوی از خانواده روناسیان بوده که شامل بیش از ۶۰۰ گونه درخت و بوته های گرمسیری همچون گاردنیا است. از آنجائیکه این گیاه تا ارتفاع نسبتا زیادی رشد می کند، بهتر است که با عنوان درخت در نظر گرفته شود. این درخت که دارای تنه عمودی و سه شاخه است، دارای درختچه های کوچکی هستند تا به درختانی به ارتفاع حدود ۱۰ متر برسند.

قهوه یک گیاه گرمسیری است که بین مدار راس السرطان و راس الجدی بر روی کمربند قهوه گسترده شده است. گونه های قهوه روبوستا و عربیکا در صورت هرس نشدن می توانند تا ارتفاع ۱۰ متر نیز رشد کنند اما کشورهای تولیدکننده، ارتفاع آنرا در حدی نگه می دارند که برداشت آسان تر صورت گیرد.

قهوه جهت کشت نیاز به آب وهوای خاصی دارد. دما، بارندگی، نور خورشید، باد و خاک عناصر مهمی جهت کشت قهوه هستند. همین طور گیاهان قهوه بسته به گونه و زیرگونه شان برخی در سایه و برخی بصورت مستقیم زیر نور خورشید رشد می کنند.



بدترین دشمن قهوه سرما است. سرما به شدت بر توانایی درختان جهت تولید گل هایی که شروع چرخه توسعه قهوه هستند، لطمه می رساند. ارتفاع سطح زیر کشت و شرایط باد و باران در بروز سرما تاثیر می گذارد. بیشترین خطر سرمازدگی در مناطق درحال رشد جنوبی برزیل است. نمونه بارز آن دو یخ بندان ویرانگر در اواسط دهه ۱۹۹۰ بود که موجب خسارت هایی شد که قیمت قهوه ۳ برابر شود.

درختان قهوه زندگی خودرا از گلخانه شروع می کنند، جایی که بذرها پیش از فصل در گلدان های کوچک کاشته می شوند و بطور معمول ۶ تا هشت هفته طول می کشد تا جوانه بزنند، سپس ۶ الی ۱۲ ماه برای رشد در گلدان های خود قرار می گیرند. بعد از این، درختان جوان در مزرعه کاشته شده تا بلوغ خودرا شروع کنند و برای تولید حدود سه تا چهار سال زمان نیاز دارند. طول عمر یک درخت قهوه به نحوه مراقبت و توجه زیاد در طول زندگی آن بستگی دارد.

سه تا چهار سال بعد از کاشت قهوه، گل ها بصورت خوشه هایی در محورهای برگ های قهوه رشد پیدا می کنند. میوه فقط در بافت جدید تولید می شود. گیاه قهوه عربیکا گردافشان است، در حالی که گیاه قهوه روبوستا به گردافشانی متقابل وابسته است. حدود ۶ تا هشت هفته بعد از بارور شدن هر گل قهوه، تقسیم سلولی اتفاق می افتاد و میوه قهوه به مدت یک دوره وابسته به آب وهوا به شکل سرسنجاق باقی می ماند. میوه قهوه نیز در حدود ۳۰ تا ۳۵ هفته بعد از گلدهی، رنگ خودرا از سبز به قهوه تغییر می دهد، البته رنگ میوه قهوه در بعضی از زیرگونه های متغیر است.

گیاه قهوه یکی از منابع مهم تولید اکسیژن در جهان

برگ های بیضی شکل قهوه، براق، مومی و به رنگ سبز تیر هستند. گیاه قهوه تبدیل به یک منبع اکسیژن در بیشتر نقاط جهان شده است. هر هکتار قهوه، روزانه به اندازه حدودا نصف اکسیژن تولیدی یک هکتار جنگل بارانی اکسیژن تولید می کند.

قهوه گونه های مختلفی دارد که هر کدام دارای زیرگونه هایی هستند. بطور معمول فقط ۲ گونه عربیکا و روبوستا جهت مصارف تجاری پرورش پیدا می کند. البته گونه دیگری به نام لیبریکا نیز وجود دارد که سهم بسیار پایینی در تولید قهوه دارد.

گونه عربیکا

گونه عربیکا، بوته ای همیشه سبز با برگی بیضی شکل و سبز تیره بوده که می تواند تا ۶ متر ارتفاع داشته باشد. اسیدیته پیچیده و ترکیبات طعمی موجود در گونه های عربیکا به این معنا است که تنوع زیادی در عطر و طعم آن وجود دارد. قهوه عربیکا بطور کلی شیرین تر است و دارای یادداشت های عطری و طعمی از میوه ها، گل ها، شکلات و آجیل هستند. همین طور از قهوه روبوستا گران تر هستند و این گرانی به سبب نیاز به شرایط خاص کشت مانند آب و هوا و ارتفاع جهت رشد آنها است. دانه های قهوه عربیکا بطور معمول بیضی شکل و دارای خوشه مرکزی مشخص و بزرگتر از دانه های روبوستا هستند. درختان عربیکا حدود ۵۰ سال میوه خواهند داشت، بااینکه پس از ۳۰ سال عملکردشان کاهش پیدا می کند.



گونه روبوستا

گونه روبوستا بیشتر در ویتنام، غرب آفریقا، اندونزی و سایر بخش های جنوب شرقی آسیا رشد می کند. روبوستا دارای مقادیر اسدیدیته پایین تری نسبت به قهوه عربیکا هستند. به این معنا که بطور کلی شیرینی کمتری در آنها وجود دارد. روبوستا برای نخستین بار در کنگو کشف شد. درختان روبوستا بعد از سه سال نخستین محصول خودرا تولید می کنند و تولیدات آنها ۲۰ تا ۳۰ سال بیشتر ادامه پیدا نمی کند.

مراقبت از درختان قهوه روبوستا بسیار راحت است. این درختان در مقابل شرایط آب وهوایی و آفات گیاهی بسیار مقاوم بوده و بطور متوسط یک سوم ارزان تر از قهوه های گونه عربیکا هستند. یکی دیگر از فاکتورهای گونه روبوستا، وجود کافئین بیشتر است. دانه های روبوستا بطور کلی کوچک تر و دایره ای تر از دانه های عربیکا هستند.



گونه لیبریکا

گونه لیبریکا در ارتفاعات کم و در مالزی و آفریقای غربی پرورش یافته و کمتر از یک درصد بازار تجارت را به خود اختصاص داده اند. در فنجان غلیظ و تند است اما طرفداران خاص خودرا دارد. گونه لیبریکا در فیلیپین به باراکو مشهور است. برخی از انواع مختلف در ماداگاسکار و جزایر ماسکارین وجود دارد که فاقد کافئین یا مقدار کمی کافئین دارند.



منبع:

کیانی، اسماعیل؛ ۱۳۹۸؛ کتاب یک فنجان اسپرسو؛ انتشارات ترانه مشهد





منبع:

1400/10/09
13:52:00
5.0 / 5
245
تگهای خبر: تولید
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۲ بعلاوه ۵
EnjoyTrip.ir لذت سفر لذت سفر